Abacus

De abacus: een middeleeuws telraam.

In de Middeleeuwen werd gerekend met behulp van een abacus, een telbord waarop met ronde penningen werd geteld. Het systeem is vergelijkbaar met een telraam; de regels staan van boven naar beneden voor I (1), X (10), C (100) etc. De nul werd nog niet gebruikt; als er negen penningen op de bovenste regel lagen, werd op de regel 'X' een penning gelegd en de bovenste regel leeggemaakt. Het is nu even wennen, maar er zijn behoorlijk ingewikkelde sommen mee te maken. Oorspronkelijk werden gewone munten gebruikt, maar al snel werden hiervoor speciale sets penningen geslagen, de zogenaamde rekenpenningen. De zes rekenpenningen in de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden zijn echte 'schoolpenningen', gebruikt voor het leren rekenen op school: op de ene zijde staat een alfabet, terwijl op de andere zijde een 'rekenmeester' achter een abacus is afgebeeld.

Zie ook: Naar school in de Middeleeuwen

Rekenpenningen